Afgelopen week verscheen een artikel op nu.nl over BMI (Body Mass Index): ‘Waarom BMI niet alles zegt over je gezondheid’. Het artikel ging in op het verschil tussen lichamen en gaf aan dat BMI niet goed toegepast kan worden bij bepaalde groepen mensen. Zo werden zwangere vrouwen genoemd (duh!). Maar ook bij vrouwen die borstvoeding geven, ouderen, mensen met een Aziatische achtergrond en fanatieke sporters, zeggen BMI-metingen weinig over hoe gezond iemand echt is, zo meldt het artikel.
“Én vrouwen met lipoedeem!”, riep ik tegen het scherm. Want als er een groep is waar dit eigenlijk altijd misgaat, is het wel bij vrouwen met lipoedeem.

Body Mass Index

Eerst even: wat is BMI ook alweer precies? BMI staat voor Body Mass Index. Het is een maatstaf die wordt gebruikt om een idee te krijgen van iemands lichaamsvetgehalte op basis van hun lengte en gewicht. Het wordt wereldwijd gebruikt om een snelle beoordeling te maken van de gewichtscategorie van een persoon, zoals ondergewicht, normaal gewicht, overgewicht of obesitas.
BMI wordt berekend door het gewicht in kilogram te delen door het kwadraat van je lengte in meters (kg/m²). De uitkomst wordt vervolgens vergeleken met een gestandaardiseerde BMI-classificatie om te bepalen in welke categorie iemand valt.

BMI bij lipoedeem

Wat gaat er fout? BMI meet geen lichaamsvet en maakt geen onderscheid tussen spiermassa en vetmassa (en eventueel vocht) en de plaats van het vet. Daarom kan het een vertekend beeld geven. Zoals bij lipoedeem, waarbij bij een verder slank persoon sprake kan zijn van onevenredige vetstapeling op de benen (en soms de armen). Dit type vet op deze specifieke plekken is resistent tegen caloriedeficiëntie en trainen en zegt weinig over de daadwerkelijke gezondheid van de persoon.

De meeste vrouwen met lipoedeem hebben al veel afvalpogingen gedaan en eten vaak gezonder en minder calorieën dan leeftijdgenoten. Maar als ze afvallen, is dat niet of nauwelijks op de benen.

Gezond eten en sporten werken dus niet bij lipoedeem (althans: wél voor de gezondheid, maar niet bij dit soort algemene metingen) en BMI-metingen geven daardoor een vertekend beeld. Een lipoedeempatiënt met vetstapeling op de benen en een verder gezond en slank bovenlichaam kan door een BMI-meting foutief geschaald worden binnen de categorie obesitas. Dit is super demotiverend en het is belangrijk om dit verschil op te merken.

Zij maakte het mee

Dit maakte een cliënt van mij een poosje geleden mee. Haar benen deden door Quadrivas Therapie minder pijn en waren ook al wat afgeslankt. Ze meldde zich bij een nieuwe sportschool aan om weer wat vaker te trainen. Haar doel was duidelijk: ze weet dat ze nooit superslanke benen zal krijgen, maar ze wil werken aan háár beste benen en verder vooral gezond zijn. Daarom eet ze gezond en omdat ze altijd hield van sporten en bewegen en dit in corona-tijd had gemist, wilde ze weer beginnen met gestructureerd sporten.
Ook al legde ze uit dat ze lipoedeem had en wat haar doel was (en dat ze de fixatie op de weegschaal los wilde laten), de eigenaar van de sportschool gaf keer op keer aan dat hij geen voortgang kon monitoren als er geen uitgangspunt was. En een uitgangspunt was voor hem: gewicht en BMI. Na een paar keer ging ze overstag en stapte toch in de sportschool op de weegschaal. En ja hoor: hij berekende haar BMI, schaalde haar in een categorie richting obese en gaf het dringende advies om ‘toch’ echt af te vallen. Voor mijn cliënt was dit een grote klap en het werkte enorm demotiverend. Ze leeft gezond en sport graag, niet om binnen een bepaalde gewichtsklasse te komen, maar om zich – ondanks lipoedeem – goed te voelen!

BMI overboord bij lipoedeem

Daarom pleit ik ervoor om BMI over boord te gooien en naar de mens te kijken. Kijk naar leeftijd en omstandigheden en neem aandoeningen zoals lipoedeem mee in de analyse. Hartslag in rust, hartslag bij inspanning en hersteltijd zijn goede indicaties voor iemands conditie en mooie meetbare uitgangspunten. Maar belangrijker nog is wat iemand zelf ervaart. Gaat iemand door het sporten makkelijker lopen, voelt ze meer doorstroming in de benen, wordt ze sterker, vrolijker, evenwichtiger? Slaapt ze beter, heeft ze meer rust in haar hoofd? Allemaal heel goede redenen om (dagelijks) te bewegen en te sporten.
Mijn cliënt is overigens gestopt bij deze sportschool. Inmiddels sport ze weer meerdere keren per week met veel plezier. Maar wel ergens anders.

Open brief bij JBB Mobility abo

Ben je lid van JBB Mobility  en sport je daarnaast ook in een sportgroepje, wandelclubje, bij een sportvereniging of met een coach of (personal) trainer? Maak dan gebruik van de gratis open brief voor jouw coach/trainer met uitleg over lipoedeem. Je vindt deze binnen je abonnement bij de gratis Bonussen. Je kunt ‘m ook geven aan die vriendin waar je altijd mee wandelt of voor je partner als deze niet snapt waarom je niet zo snel fietst als hij 😊. Zodat er meer begrip komt voor bewegen en lipoedeem.
– – – –

Nog even persoonlijk: ik lag er even uit, dit gebeurde er

Overigens, voor de oplettende lezer: ik lag er onverwacht een paar weken uit. Het korte verhaal: ik kreeg een kaakoperatie en had daarna zeldzame complicaties. Onder meer heftige aangezichtspijnen en hersenschuddingklachten. Het was een intense en onzekere periode.
Dus als je me gemist hebt: dat klopt! Inmiddels zijn we ruim een maand verder en ben ik er gelukkig weer grotendeels bovenop aan het krabbelen. Mijn werk in de praktijk ben ik alweer langzaam gestart. Vanaf nu zal ik me ook weer vaker op https://instagram.com/jebestebenen laten zien. Zie ik je daar?

Op de hoogte blijven?

In mijn nieuwsbrieven en op mijn websites www.quadrivasdrechtsteden.nl en www.debenenkliniek.nl geef ik zoveel mogelijk tips en informatie over zo optimaal mogelijk leven met lipoedeem en bloedcirculatieproblemen.

Wil je als eerste lezen wat ik met je wil delen? Abonneer je dan op de nieuwsbrief (zie de pop-up).

Vond je dit interessant om te lezen?  Kijk waarover je nog meer kan lezen in het overzicht op deze pagina.